Powszechnie wiadomo, iż umowa dzierżawy gruntu wchodzi w życie w momencie rejestracji państwowej prawa dzierżawy. W różnych okresach czasu, różne organy państwowe były upoważnione do dokonywania tego rodzaju rejestracji. W okresie od 2008 do 2010 roku rejestracja przeprowadzana była przez Centrum Państwowego Katastru Gruntów, od 2011 roku umowy rejestrowane były przez organy terenowe Państwowej Agencji Gruntów. W 2013 roku weszła w życie Ustawa Ukrainy „O państwowym katastrze gruntów” oraz rozporządzenie Gabinetu Ministrów Ukrainy nr 1051 zatwierdzające zasady prowadzenia tego katastru gruntów.

Wraz z przyjęciem tych aktów prawnych, prawo do dokonywania rejestracji nie należało już do kompetencji organów zasobów gruntowych Ukrainy. Rejestracji prawa własności oraz prawa dzierżawy działek należało doonywać w nowym „Państwowym Rejestrze Praw Majątkowych Nieruchomości”, a uprawnienia do dokonywania takiej rejestracji zostału udzielone Państwowej Służbie Rejestracyjnej (przy Ministerstwie Sprawiedliwości).

Od tego momentu farmer przy rejestracji umowy dzierżawy nie musiał zwracać się do Państwowej Agencji Gruntów, wystarczyło udać się do dowolnego rejestratora państwowego lub notariusza z odpowiednim dostępem do rejestru. Prawidłow w swoich założeniach kroki rządu w kierunku walki z korupcją w rzeczywistości miały wiele negatywnych skutków. Automatyczne przenoszenie danych ze starych rejestrów do nowego nie zostało przewidziane przez prawo. W związku z tym powstało wiele niezgodnych z prawem manipulacji z majątkiem osób fizycznych i prawnych. Podwójna rejestracja tej samej działki zaczęła być powszechnie przeprowadzana we wszystkich regionach kraju. Precedensy miały różny charakter, były pojedyncze przypadki sklasyfikowane jako nieporozumienia, ale także przypadki masowej rejestracji umów, celem których w rzeczywistości było siłowe przejęcie gospodarstw. Mechanizm działania był dość prosty – nowy najemca, wiedząc o istniejącej „luce” prawnej, umawia się z właścicielem działki i podpisuje z nim umowę dzierżawy. Następnie zwraca się do rejestratora z wnioskiem o rejestrację tej umowy. Rejestrator zobowiązany jest skierować wniosek do organu terenowego Państwowej Agencji Gruntów, który powinien sprawdzić numer katastru pod kątem istnienia obciążeń w swoim rejestrze. Zwykle takie wnioski są ignorowane i po upłynięciu 5 dni, nie otrzymując odpowiedzi od Państwowej Agencji Gruntów, rejestrator przeprowadza rejestrację umowy, nawet nie podejrzewając, że działka ta jest już dzierżawiona przez innego najemcę. Jemu natomiast nie pozostaje nic innego oprócz dochodzenia w trybie sądowym cofnięcia nielegalnej rejestracji, co zwykle trwa długo i jest drogie.

W celu zapobiegania takim machinacjom, a także w celu stworzenia nowoczesnej interaktywnej bazy banku gruntów, geodeci firmy Agroliga wraz z departamentem prawnym przeprowadzili kolosalną ilośc prac, które dokonane zostały w trzec podstawowych etapach:

o Pierwszy etap był największym i najtrudniejszym. W ciągu ostatniego roku musieliśmy przedterminowo wypowiedzieć wszystkie umowy dzierżawy, zawarte przed 2013 rokiem. Następnie firma zarejestrowała prawo własności naszych akcjonariuszy w nowym rejestrze praw majątkowych i ponownie zawarła z nimi ponad 1500 zaktualizowanych umów dzierżawy. Wskutek opisanego wyżej zamieszania z przenoszeniem danych, prawa do kilku działek musieliśmy dochodzić w sądzie.

o Drugiem etapem było stworzenie baz informacyjnych umów dzierżawy z opisem każdej działki, a także przeprowadzenie digitalizacji i wizualizacji pól na podstawie uzyskanych po kontroli i rejestracji numerów katastru.

o Na trzecim etapie przy pomocy kwadrokopterów i dronów przeprowadzono pomiary granic pól w wysokiej rozdzielczości. Uzyskane granice nałożyliśmy na mapy, stworzone na podstawie numerów katastru, dzięki czemu wykryliśmy niezarejstrowane „klastry” wewnątrz każdego pola, a także określiliśmy działki, które nie były wykorzystywane wcześniej lub były wykorzystywane nieefektywnie. Właśnie na tym etapie znaleziono właścicieli „niepokrytych” umowami działek, którym pomogliśmy wyrobić dokumenty potwierdzające ich prawo do działku oraz zawarliśmy z nimi umowy dzierżawy.

W taki sposób nie tylko zabezpieczyliśmy się, lecz także wdrożyliśmy system precyzyjnego rolnictwa. Należy podkreślić, że cały nasz sprzęt stanowi nowoczesny tabor, składający się z kombajnów i traktorów firmy John Deere, które już dawno wyposażone zostały w najnowsze systemy prowadzenia równoległego (zautomatyzowanego) i technologię nawigacji GPS. Pomiar granic pól, ich digitalizacja oraz nowoczesny tabor pozwolą nam na jeszcze efektywniejsze i bardziej postępowe uprawnianie gruntów.

Nie da się przecenić znaczenia i zakresu przeprowadzonych prac. Bez względu na trudności biurokratyczne, udało nam się doprowadzić stosunki gruntowe do zgodności z obowiązującym prawem, przygotować nowoczesną bazę umów oraz stworzyć wysoce precyzyjne cyfrowe mapy pól.